SPELDENPRIK: Actie! Geen ontologische beloftes.

Tuur Ghys

Tuur Ghys is onderzoeker bij het onderzoekscentrum voor Ongelijkheid, Armoede, Sociale uitsluiting en de Stad, Universiteit Antwerpen. Hij studeerde cultuurwetenschappen, en werkt momenteel aan een doctoraat in de sociale wetenschappen, rond het potentieel van sociale innovatie voor structurele armoedebestrijding. Hij is tevens redacteur van Het Potentieel.

 

Ons blijvend afvragen wat er moet gebeuren en welke rol wij daarin te spelen hebben, is een goede reactie op de vele ‘ontologische beloftes’ die onze wereld rijk is. Hiermee doel ik op allerhande premissen, mechanismen en metaforische grotere broers, vaders of moeders, die stellen dat de belofte van een goede afloop in de aard van onze realiteit vervat zit. Zoals er zijn: Goden die zo dichtbij zijn dat ze ons van onheil zullen redden indien we maar hard genoeg geloven en offeren, beloftes van nog onbewezen toekomstige technologieën, determinismes die beweren dat de geschiedenis vanzelf aan onze kant is, en ten slotte de onzichtbare hand van de markt die oplossingen tovert en corrigeert. Extra gevaarlijk wordt het wanneer deze belofte in de verre toekomst of net voor de afgrond vervuld zal worden, zoals het neersijpelen van welvaart op lange termijn die er altijd nét niet komt, of de redding vlak voor de zondvloed.
Een kenmerkend fenomeen voor dit tijdperk is de aanvaarding van problemen – problemen zoals armoede of klimaatverandering die we wel erkennen, maar waarvan we op één of andere manier onszelf en andere kunnen overtuigen dat we niets hoeven te doen. Dit werkt trouwens ook goed voor de negatieve beloftes, die ons vertellen dat we sowieso verloren zijn (tenzij natuurlijk deze ene voorspelling uitkomt). Het is ook niet zo dat we verloren zijn zonder deze beloftes. Ja, ze kunnen motiveren voor mensen die zich in zeer zwakke posities bevinden. Maar voor de rest helpt het vooral de kop in het zand te steken. Existentialistisch gezien hebben we enkel de theoretische mogelijkheid (niet belofte!) dat het goed komt nodig om te doen wat we kunnen en dus moeten doen. Of het goed komt is voor ons handelen ethisch irrelevant, zolang het zinvol is te proberen moet men doen wat men kan, ieder vanuit zijn eigen positie.

This entry was posted in Artikelen. Bookmark the permalink.

Comments are closed.